Groepsaankoop individuele aquathermie Terherne

Een andere route dan het warmtenet

Voor een dorp als Terherne ligt een warmtenet op papier voor de hand. Het vraagt wel een dure, complexe infrastructuur en voldoende deelnemers voordat er één woning van het gas af kan. De coöperatie koos een andere route: als de meeste woningen al aan het water liggen, heeft elke woning haar eigen bron én buffer voor de deur. De individuele systemen worden collectief ingekocht, gestandaardiseerd en door lokale bedrijven geïnstalleerd. Zo kan de transitie woning per woning starten, zonder dat iedereen tegelijk moet instappen.

Van bewonersavond tot offerte op maat

EXTRAQT bracht het lokale ecosysteem in kaart, screende installateurs en aannemers en challengede hun prijzen. Voor een aantal typewoningen werkten we modelofferten en een volledige TCO-analyse uit, waarin we aquathermie over 20 jaar vergeleken met een gasketel en een lucht-water warmtepomp. Op de bewonersavond van 9 april 2026 stelden coöperatie en EXTRAQT het aanbod en de deelnamevoorwaarden voor. Begin juni volgden tien plaatsbezoeken, waarbij installateur, grondwerker, waterbouwer en domoticapartner samen langskwamen. Zo kreeg elke bewoner in één bezoek een volledig beeld, en nadien een offerte op maat van de eigen woonsituatie.

Elke woning is net iets anders

Geen twee woningen zijn gelijk, en dat maakt deze pilot waardevol. Twee woningen krijgen een standaardsysteem van 7 kW met een warmtewisselaar in het water aan de eigen kade. Bij een woning die verbouwd wordt tot drie wooneenheden plaatsen we nu één collectieve bron van 21 kW. De drie warmtepompen volgen wanneer de verbouwing afgewerkt is. Eén demowoning van de coöperatie test een nieuw type warmtewisselaar in een proefopstelling, met sensoren die het thermisch gedrag van bron en water opvolgen. De waterdiepte aan de kades varieert van 1,4 tot meer dan 2,5 meter.

Compact, onzichtbaar en slim gestuurd

De warmtewisselaars liggen op de waterbodem, onder de eigen steiger of tegen de kademuur. Na de installatie zijn ze onzichtbaar. Een korte bronleiding door de tuin verbindt de wisselaar met een water-water warmtepomp met het natuurlijke koudemiddel R290 (propaan). De warmtepomp is geschikt voor radiatoren én vloerverwarming.Op vraag van de coöperatie is elke installatie smart-grid ready. De warmtepomp is op afstand te bedienen en kan sturen op zonnestroom of op dynamische tarieven. Elke woning krijgt een slimme sturing op maat via de lokale partner Frysware. Dat is goed voor de energiefactuur en helpt netcongestie te vermijden.

Eén week, alle woningen

In de week van 9 november 2026 worden alle deelnemende woningen aangesloten. Eerst volgen de graaf- en leidingwerken en de plaatsing van de bronnen, later in de week de warmtepompen. Per woning gaat het om 2 tot 3 werkdagen, met slechts één dag zonder verwarming. Installatiepartner Eco-Technix voert de installatie van bron en warmtepomp uit. De lokale installateur René Kok verzorgt de oplevering, de opstart en de slimme sturing, en blijft het vaste aanspreekpunt voor onderhoud en service.

Leergeld als investering in opschaling

Provinsje Fryslân en gemeente De Fryske Marren dragen samen €2.350 per woning bij. Die bijdrage is bewust geen klassieke subsidie, maar leergeld voor het lokale bedrijfsleven: installateurs en aannemers bouwen ervaring op, zodat de kosten in volgende fases dalen. De voorwaarde is dat de ervaringen gedeeld en vastgelegd worden.
Bovenop die bijdrage en de ISDE-subsidie (€4.425) krijgen deelnemers ook 6% groepskorting.

De coöperatie ontvangt intussen al aanmeldingen voor een volgende fase, en ook buiten Terherne groeit de interesse.

‍