Potentieelkaart Friesland

Meer detail voor een concrete warmtetransitie

Provinsje Fryslân wil uitgroeien tot dé aquathermie-provincie van Europa. Tegen 2030 moeten 60.000 woningen en 10.000 utiliteitsgebouwen aangesloten zijn op warmtenetten die gevoed worden door aquathermie. Eerdere studies gaven al aan dat een groot deel van de provincie met warmte uit oppervlaktewater verwarmd kan worden. Die studies rekenden echter statisch en legden geen lokale koppeling tussen waterlichamen en warmtevragers. Voor gemeenten en projectontwikkelaars bleef de vraag dus open: hoeveel warmte kan er op een specifieke plek écht gewonnen worden?

Dynamische simulatie van de bronpotentie‍

EXTRAQT berekende de bronpotentie van elk waterlichaam met een dynamische simulatie. Daarbij houden we rekening met de natuurlijke regeneratie van warmte, verschillen in waterdiepte, menging binnen het waterlichaam, seizoensgebonden warmteprofielen en zowel lokale als cumulatieve impact. De studie volgt zo veel mogelijk het Kader koudelozing 2.0, dat door Wetterskip Fryslân wordt gehanteerd. Omdat dat kader nog geen richtlijnen bevat voor het cumulatieve effect van meerdere installaties op verbonden waterlichamen, namen we dat effect bijkomend mee in de simulaties. Zo zijn de resultaten realistischer en beter toepasbaar op lokaal niveau.

Van bronpotentie naar maakbare potentie

‍De simulaties tonen dat Fryslân in totaal over een bronpotentie van zo'n 222% van de provinciale warmtevraag beschikt. Veel warmtevragers liggen echter in dichtbevolkte gebieden met relatief weinig bronpotentie, terwijl elders veel warmte onbenut blijft. Daarom werd de beschikbare warmte lokaal verdeeld over de nabijgelegen afnemers via een verdeelsleutel. Die houdt rekening met de afstand tot het water, de warmtevraagdichtheid, de energie-armoede-index, fysieke obstakels zoals spoorlijnen of natuurzones, en het type aansluiting (individueel of via een warmtenet). Het resultaat: ongeveer 30% van de Friese warmtevraag kan realistisch ingevuld worden met aquathermie, ook zonder koppeling aan WKO.

Een atlas om mee aan de slag te gaa

Alle resultaten zijn gebundeld in een interactieve kaarttool met drie onderdelen:

• Bronnen: per waterlichaam, en ingezoomd per rekencel, de bronpotentie, de gemiddelde afkoeling en de benuttingsgraad, inclusief het temperatuurverloop doorheen de tijd.
• Afnemers: per gemeente of buurt de warmtevraag, de ontvangen warmte en de warmtevraagdichtheid, op basis van de Friese warmteatlas.
• Randvoorwaarden: de factoren achter de verdeelsleutel, zoals obstakels, afstand tot het water en energie-armoede.

Zo kunnen gemeenten, netbeheerders en initiatiefnemers tot op buurtniveau inschatten of aquathermie een haalbare optie is voor hun project.

Benieuwd wat aquathermie kan betekenen voor jouw gemeente of project? Verken de resultaten zelf in de Aquathermie-atlas Fryslân.

Realiseren van projecten

EXTRAQT zet sinds 2025 volop in om projecten in Friesland te begeleiden naar realisatie. Het doel is namelijk om tienduizend afnemers met wetterwaarmte te voorzien tegen 2030! Daar zetten we bij EXTRAQT ook graag onze volle energie voor in! We doen dit door het begeleiden bij tal van zaken, denk maar aan:

• Bronnenstrategie uitwerken
• Business case collectief warmtenet opstellen
• Begeleiden tot installatie bij individuele projecten aan het water
• Lokale thermische impact analyse
• Vergunningsonderzoek
• ...

We werken voor deze uitvoering ook samen met Ekwadraat, een studiebureau uit Friesland met heel wat lokale kennis! Ook de Nederlandse partij Waterprof is onze partner in dit project. Zij zijn expert in het samenbrengen van het complexe governance verhaal rond aquathermie en hoe je iedereen op die manier in de juiste richting duwt.